Sunday, January 24, 2021
Home > special_four > ईको-समाजबाद र प्रकृति तर्फ फर्कौ -महादिप पोख्रेल

ईको-समाजबाद र प्रकृति तर्फ फर्कौ -महादिप पोख्रेल

महादिप पोख्रेल

मानव सभ्यताको १० हजार बर्ष पुरानो अलिखित र लिखित समयक्रममा यश जातीले कयौ उपलब्धीहरु हासिल गरेपनी केही अक्षम्य गल्तीहरु गर्‍यो।आफ्नो सुखको निम्ति प्रबिधीको बिकास मानबको निम्ति अपरिहार्य आबश्यकता भएपनि समयक्रममा दुईवटा गम्भीर गल्तीहरु भए।पहिलो – मान्छे जातीले यश सृष्टिका अन्य चराचर,जलचरहरुको बाँच्न पाउने अधिकार माथी धावा बोल्यो।कयै जीबहरु मानबिय क्रियाकलापका कारण यश संसार बाट लोप भए।दोस्रोपटक गल्ती – मान्छेले प्रकृति प्रदत्त स्रोतहरुको एकोहोरो दोहन गर्‍यो। पानी,जंगल ,खनिज ,हावा जस्ता प्राकृतिक स्रोतहरुको अति दोहनले ती पदार्थहरु रित्तिदै गए वा प्रदुषित हुँदै गए।हामी प्रकृतिका उपज र अंग हौँ , हामी यस्को विरुद्धमा होइन समन्वय गर्दै जानुपर्छ भन्ने बिर्सिएको छ। यश सृष्टिको विभिन्न जीव मध्ये हामी एउटा हौँ ,यो सबैको घर हो र सबैको अस्तित्व अबिछिन्न रहनु पर्छ र त्यसैले नै यो पूरा सृष्टि सन्तुलनमा राखेको हुन्च।
जब सिंगो पर्यावरणीय प्रणाली स्वस्थ हुन्छ अनि मात्रै मानिस र मानव समाज स्वस्थ हुन सक्छ । प्रकृतिको समृद्धि सँग हाम्रो समृद्धि जोडिएको छ ।प्रकृतिलाई नासेर वा खरानी बनाएर होइन।
प्रकृति स्रोत विहीन भयो हामी पनि स्रोत विहीन हुन्छौँ किनकी त्याहाँ हाम्रो जीवन र संस्कृती जोडिएको हुन्छ।
मानव जातीले आफ्नो स्वार्थको निम्ति यश संसारमा ठुल ठुला युद्धहरु चलाएको छ ,विभिन्न हानीकारक परिक्षणहरु गरेको छ। फलस्वरूप आजको दिन ठुल्ठुला बम र हतियार भन्दा सुक्ष्म जिबाणु, बिषाणुहरु मानव अस्तित्वको निम्ति खतरनाक ठहरिएका छन।सारा बिश्वलाई आतंकित बनाएको कोरोना भाइरस यसैको उपज हो। अहिले मानव जातीले अपनाएको ब्यबस्था र प्रबिधीले यो भाइरस माथी बिजय हासिल गर्छ वस गर्दैन ,अहं प्रश्न खडा भएको छ।

प्रकृतिलाई पनि माया गर्ने समाज व्यवस्था हामीलाई चाहिएको छ भन्ने भावनात्मक कुरा मात्रै होइन । अब के पनि बुझ्न जरुरी छ भने मानव समाजलाई मात्रै हेर्ने समाजवाद वा लोकतन्त्रले अब पुग्दैन । मानव समुदाय पर्यावरणीय समाजवाद तिर जानैपर्छ । संसारमा यश बारे बहसको शुरुआत भएको छ। संकटको बेलामा पनि यो चिन्तनको बिकास हुनु सकारात्मक छ। अबको लोकतन्त्र वा समाजबादले एकोहोरो मानव जातीको भलाईको मात्र कुरा गरेर पुग्दैन ।यो पुरै पर्यावरण स्वच्छ हुदा मात्र हाम्रो पनि भलाई हुने हो। अहिलेको नवउदारवादी अर्थव्यवस्था र कर्पोरेट शासनले यी बिषयमा सम्बोधन गर्न सक्ला ?? यदी कसैले यस्तो सोचेको छ भने त्यो भन्दा ठूलो भ्रम केही होइन।

यो समयमा बिश्वभर चलिरहेका युद्धहरु रोकेर सारा युनिभर्सको निम्ति कल्याणकारी ब्यबस्थाको बारेमा मनन ,बहस र प्रतिबद्धताको खोजी गर्न सकिन्थ्यो कि ? अहिले चलनचल्तीको पोलिटिक्स, अर्थतन्त्र पनि क्वारेन्टाइन हुँदै आइसोलेसनमा जादैछ। कुनै दिन यस्को अबशान वा मृत्युु हुनसक्छ ।
यो ब्यबस्था र अर्थ/ उत्पादन प्रणालीले महामारी ,प्राकृतिक प्रकोप जस्ता महा-संकटको दिर्घकालिन हल दिदैन। के हामी बैकल्पिक र समाधानको निम्ति नयाँ बिचारको निर्माण गर्न सक्छौ ?

मानव जाती र संम्पुर्ण सृष्टिको भलाईको निम्ति अबको यात्रा :-
ईको समाजबाद , ईको समाजबाद , ईको समाजबाद !!!
विश्व साझा घर ,साझा ब्यबस्था !!
नो भिषा,नो पासपोर्ट ,नो नागरिकता !!!
प्राकृतिक जीबनशैली , ईको- समाजबाद !!
यही हो मानव जातीको निम्ति अनिवार्य अपरिहार्यता !!

ईको-समाजबाद ,प्रकृति तर्फ फर्कौ !!

..                   लेखक पोख्रेल वन तथा वातावरण बिज्ञ हुन ।

केशब खड्का
खड्काले मकवानपुरबाट पलपल खबरका लागी मुलधारका न्युज लेख्ने गर्छन

Leave a Reply